Trener personalny > Blog > Diety >
Kontakt ze mną
dane kontaktowe
Maciej Kowalski
tel. 661 499 583
e-mail.maciejkowalskitrener@gmail.com
Uważasz artykuł za pomocny ? Kliknij Lubię to Dziękuje
Chcesz żebym Ci pomógł ?
Formularz kontaktowy
Dieta śródziemnomorska jest jedną z najczęściej polecanych diet wpływających na utrzymanie zdrowia i prawidłowej masy ciała. W artykule tym dowiesz się czym charakteryzuje się śródziemnomorska dieta, jakie są jej zalety oraz co jeść aby przyniosła efekty zdrowotne. Poznasz również przykładowy jadłospis oraz będziesz mógł skorzystać z ułożenia indywidualnej diety online przez doświadczonego dietetyka specjalnie dla Ciebie.
Pojęcie „dieta śródziemnomorska” określa nawyki oraz zwyczaje żywieniowe ludzi, którzy mieszkają w rejonie basenu morza śródziemnego, szczególnie na terenie Grecji i południowych Włoch. Nazwę tę wprowadził amerykański epidemiolog dr Ancel Keys, który zaobserwował, że ludzie stosujący dietę śródziemnomorską, (polegającą na spożywaniu dużych ilości sałat z dodatkiem oliwy, częstym spożywaniu ryb, piciu wina wytrawnego do każdego posiłku oraz spożywaniu deserów głównie w postaci świeżych owoców) rzadziej zapadali na chorobę niedokrwienną serca. Dziś dieta śródziemnomorska uważana jest przez dietetyków za jedną z najzdrowszych diet. Polecana jest szczególnie Polakom ze względu na opozycję do tradycyjnej ciężkostrawnej Polskiej kuchni.
Codziennie:
Uprawiaj różne formy aktywności fizycznej, dostosowane do stanu zdrowia i indywidualnych zainteresowań
Dbaj o odpowiednią ilość odpoczynku
Produkty spożywcze wybieraj pod względem sezonowości, staraj się korzystać z produktów lokalnych oraz ekologicznych
Pij duże ilości płynów, szczególnie wody oraz naparów ziołowych
Do każdego głównego posiłku
Spożywaj 1- 2 porcje owoców oraz minimum 2 porcje warzyw gotowanych lub surowych oraz o różnych kolorach
Dodawaj oliwę z oliwek
Spożywaj 1- 2 porcje pieczywa/ makaronu/ ryżu/ kuskusu lub innych zbóż- preferowane są produkty z pełnego ziarna
Każdego dnia
Spożywaj 2 porcje produktów nabiałowych o niskiej zawartości tłuszczu
Do posiłków uwzględnij dodatek oliwek/ orzechów/ nasion w ilości 1- 2 porcji
Stosuj różnorodne przyprawy, zioła, czosnek, cebulę, ograniczaj dodatek soli
W tygodniu
Uwzględniaj mięso białe w ilości 2 porcji
Spożywaj minimum 2 porcje ryb i owoców morza
Zjadaj 2- 4 sztuk jajek
Spożywaj nasiona roślin strączkowych w ilości minimum 2 porcji
Ziemniaki powinny występować w maksymalnie 3 porcjach
Mięso czerwone może być spożywane maksymalnie 2 razy w tygodniu
Przetworzone mięso może występować w jadłospisie maksymalnie 1 raz
Maksymalnie 2 razy możesz spożyć słodycze
GRUPA PRODUKTÓW |
RODZAJ PRODUKTU |
Warzywa
|
Pomidory, papryka, bakłażan, cukinia, oliwki, karczochy, różne rodzaje sałat, itd. Ważne aby wykorzystywane warzywa były sezonowe |
Nasiona roślin strączkowych |
Fasola, bób, ciecierzyca, soczewica, groszek zielony, groch |
Owoce
|
Cytrusy (pomarańcze, mandarynki), jabłka, owoce jagodowe (borówki, wiśnie, czereśnie) itp. Należy wziąć pod uwagę sezonowość oraz spożywać owoce o różnych kolorach |
Produkty zbożowe
|
Kasze (gryczana, pęczak, jęczmienna, kuskus), ryż (głównie brązowy), makarony (najlepiej z mąki żytniej, razowej, gryczanej), pieczywo (pełnoziarniste, żytnie, graham) |
Ryby i owoce morza
|
Szprotki, sardynki, dorsz, anchois, śledź oraz inne Małże, ostrygi, krewetki, kraby |
Tłuszcze
|
Oliwa z oliwek jako podstawa diety śródziemnomorskiej Innym cennym źródłem tłuszczu jest awokado |
Orzechy i nasiona |
Orzechy włoskie, nerkowce, makadamia, migdały Nasiona słonecznika, dyni, jagody goi, nasiona chia |
Mięso
|
Pochodzące ze sprawdzonego źródła, z hodowli ekologicznej oraz chude gatunki, takie jak: kurczak, indyk, cielęcina, wołowina |
Produkty nabiałowe
|
Głównie jogurt naturalny Dodatkowo ser feta, parmezan, risotta, mozzarella, a także półtłuste lub chude mleko i twaróg |
Wino |
Zaleca się spożywanie wina czerwonego wytrawnego do głównego posiłku |
Zioła, przyprawy |
Zioła, np. tymianek, szałwia, bazylia, oregano, czosnek, cebula, przyprawy np. kminek, czarnuszka, papryka itp. |
Produkty wysokoprzetworzone (wędliny, parówki, pasztety, dania gotowe, mięso i ryby w konserwach, warzywa i owoce w puszkach, nabiał z dodatkami smakowymi, płatki śniadaniowe, zupy instant itd.)
Nadmierne ilości soli
Duże ilości ziemniaków
Tłusty nabiał (twaróg, śmietana, sery żółte, topione, mleko powyżej 3% tłuszczu)
Mięso- wieprzowina, kaczka, mięso ze skórą i widocznym tłuszczem
Duże ilości jajek
Tłuszcze zwierzęce (masło, smalec, słonina, boczek)
Duże ilości przetworzonych (oczyszczonych) produktów zbożowych (np. bułki, chleb, bagietki pszenne)
Cukier i słodycze (ciasta, ciastka, czekolady, cukierki itp.)
Słone przekąski (chipsy, paluszki, krakersy, itp.)
Dania typu fast food (frytki, pizza, kebab, hamburgery itp.)
Kasze, makarony oraz warzywa powinny być gotowane al dente, aby uzyskać aromatyczny smak oraz zatrzymać jak największą ilość witamin w produkcie
W diecie powinny występować głównie pełnoziarniste produkty zbożowe, które są bogate w błonnik pokarmowy oraz mają niski indeks glikemiczny*
Tłuszcze powinny być spożywane głównie na surowo jako dodatek do posiłków (np. sałatek, surówek), ponieważ w tej formie mają najwięcej właściwości prozdrowotnych. Oliwa z oliwek może być także dodawana do posiłków na ciepło- do duszenia, gotowania i pieczenia
Należy spożywać różne rodzaje warzyw i owoców, ważne, aby były świeże, sezonowe, pochodziły z lokalnej uprawy oraz były jak najmniej przetworzone. Dodatkowo należy wybierać owoce i warzywa o różnych kolorach aby dostarczyć wszystkich niezbędnych witamin i minerałów (różne kolory warzyw i owoców wiążą się z inną zawartością witamin)
Nasiona roślin strączkowych mogą występować w jadłospisie jako składnik głównego dania lub jako pasta do smarowania pieczywa (np. humus)
Orzechy i nasiona można spożywać jako samodzielna przekąska lub jako dodatek do sałatek
Produkty nabiałowe powinny być spożywane głównie jako dodatek na zimno do sałatek (np. ser feta), kanapek lub do posypywania gotowego dania (np. parmezan)
Wybierając ryby należy zwracać uwagę na ich wielkość. Im mniejsze ryby, tym mają mniej skumulowanych w sobie zanieczyszczeń. Ryby duże oraz drapieżne, np. tuńczyk, łosoś mogą być źródłem zanieczyszczeń takich jak rtęć, ołów, dioksyny itp., które mogą być szkodliwe dla zdrowia. Dodatkowo małe ryby zjadane w całości (np. sardynki, szprotki) są dodatkowym źródłem wapnia pochodzącego z ości.
Spożywane mięso powinno pochodzić ze sprawdzonego źródła, z hodowli ekologicznej.
Zalecane techniki obróbki kulinarnej to gotowanie w wodzie, gotowanie na parze, duszenie, pieczenie, grillowanie.
Do posiłku można spożywać lampkę (czyli nie więcej niż pół szklanki jednorazowo) wina czerwonego wytrawnego
Zalecane spożywanie płynów to minimum 1,5 l na dobę wody oraz naparów z ziół
Należy dbać o regularność posiłków
Indeks glikemiczny (IG)- klasyfikuje produkty żywnościowe określając ich wpływ na stężenie glukozy we krwi i czas pojawienia się zmian po ich spożyciu. Im wyższy indeks glikemiczny produktu, tym stężenie glukozy we krwi po jego spożyciu jest wyższe.
Na podstawie indeksu glikemicznego dzielimy produkty na produkty o:
Niskim IG ≤ 55
Średnim IG 56 - 69
Wysokim IG ≥ 70
Im niższy indeks glikemiczny produktu, tym czas trawienia jest dłuższy, co daje uczucie sytości na dłużej.
Jeśli dieta śródziemnomorską stosuje się zgodnie z zaleceniami, w tej sytuacji jest wskazana dla wszystkich osób zdrowych, seniorów, także u dzieci i kobiet ciężarnych (wykluczając wino). Dieta ta może mieć zastosowanie także w wielu jednostkach chorobowych, jednak jej stosowanie powinno być skonsultowane z lekarzem, gdyż pewne produkty mogą być niezalecane (np. w celiakii, chorobach przewodu pokarmowego itp.). W tym przypadku należy odpowiednio zmodyfikować dietę, konsultując się z lekarzem czy dietetykiem online.
Produkty zalecane w diecie śródziemnomorskiej zawierają wiele prozdrowotnych składników:
Warzywa i owoce są źródłem witamin przeciwutleniających oraz wielu mikroelementów oraz innych składników takich jak flawonoidy, likopen, błonnik pokarmowy, pektyny
Nasiona roślin strączkowych są źródłem cennego białka, witamin z grupy B, flawonoidów, błonnika pokarmowego
Orzechy dostarczają do diety duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych, białka, witaminy E, magnezu, potasu, kwasu foliowego
Oliwa z oliwek jest źródłem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz przeciwutleniaczy
Produkty nabiałowe zawierają duże ilości wapnia, a przetwory mleczne takie jak np. jogurt zawierają kultury bakterii probiotycznych wspomagające pracę jelit
Ryby i owoce morza są źródłem pełnowartościowego białka, kwasów tłuszczowych z grupy omega- 3, fosforu potasu, magnezu, jodu oraz witamin z grupy B
Mięso i jaja zawierają duże ilości pełnowartościowego białka, dobrze przyswajalnego żelaza oraz witamin z grupy B
Czerwone wino zawiera resweratrol, który chroni przed powstawaniem chorób układu krążenia
Stosowanie diety śródziemnomorskiej przyczynia się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia otyłości, ponieważ spożywanie warzyw nie dostarcza dużych ilości kalorii. Dodatkowo spożywanie warzyw, owoców oraz produktów pełnoziarnistych dostarcza odpowiednich ilości błonnika pokarmowego, który wspomaga odchudzanie i utrzymanie prawidłowej masy ciała.
Spożywanie produktów uwzględnionych w diecie śródziemnomorskiej oraz regularna aktywność fizyczna powodują obniżenie ryzyka wystąpienia:
Chorób układu krążenia, takich jak nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, udar mózgu, zawał mięśnia sercowego, poprzez poprawę profilu lipidowego (obniżanie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL (tzw. złego cholesterolu) oraz trójglicerydów, podwyższanie cholesterolu HDL (tzw. dobrego cholesterolu), obniżanie ciśnienia tętniczego oraz działanie antyoksydacyjne (działanie to wywiera głównie spożywanie oliwy z oliwek oraz orzechów, które są bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe, warzyw i owoców bogatych w flawonoidy, beta- karoten, wit. E i wit. A, niewielkiego spożycia soli, a także spożywanie wytrawnego wina w niewielkich ilościach)
Cukrzycy typu 2, ponieważ spożywanie produktów takich jak warzywa oraz pełnoziarniste produkty zbożowe obniża ładunek glikemiczny posiłku, co powoduje zmniejszenie stężenia glukozy we krwi na czczo i po posiłku
Nowotworów, głównie żołądka, jelita grubego, jamy ustnej, krtani, gardła, przełyku, piersi oraz gruczołu sutkowego. Działanie to jest spowodowane obecnością w diecie błonnika pokarmowego oraz składników o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym, które są zawarte w tłustych rybach morskich, oliwie z oliwek, warzywach oraz owocach bogatych w witaminy i polifenole.
Chorób neurodegeneracyjnych, takich jak np. choroba Alzheimera, Parkinsona. Produkty takie jak oliwa z oliwek oraz tłuste ryby morskie bogate są w wielonienasycone i jednonienasycone kwasy tłuszczowe (głównie kwasy omega- 3 oraz DHA), które wpływają na spowolnienie rozwoju wymienionych chorób.
Chorób autoimmunologicznych, między innymi reumatoidalnego zapalenia stawów, choroby Hashimoto lub cukrzycy typu 1, co jest związane z działaniem przeciwzapalnym składników takich jak jednonienasycone kwasy tłuszczowe, kwasy omega- 3, błonnik pokarmowy, związki fitochemiczne, obecnych w warzywach, owocach, rybach, oliwie z oliwek oraz produktach zbożowych
Niepłodności, ze względu na zawarte w zalecanych produktach antyoksydanty takie jak witamina C, E, karotenoidy, flawonoidy, a także kwasy tłuszczowe omega- 3, które wpływają zapobiegawczo na powstawanie wielu chorób układu rozrodczego takich jak endometrioza, zespół policystycznych jajników, czy zaburzenia owulacji. Dodatkowo składniki takie jak cynk i selen obecne w rybach, warzywach i produktach zbożowych mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu rozrodczego.
Zawarte w diecie przyprawy mają działanie przeciwzapalne i bakteriobójcze, co powoduje wzmocnienie odporności oraz ochronę przed infekcjami
Długotrwałe stosowanie diety śródziemnomorskiej powoduje wydłużenie życia poprzez dłuższe utrzymanie zdrowia i przeciwdziałanie wielu chorobom
Dieta może być stosowana przez całe życie, zawiera wszystkie składniki potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu
Rożnorodność zalecanych produktów powoduje, że jadłospis można układać biorąc pod uwagę różne preferencje smakowe
Przygotowywane posiłki są aromatyczne i smaczne oraz zazwyczaj łatwe w przygotowaniu
Dieta nie wiąże się z wyrzeczeniami, jedynie zamianą produktów spożywanych na zdrowsze
Niejednokrotnie czas przygotowywania posiłków może być dość długi
Niektóre produkty takie jak ryby, mięso są drogie
Istnieje konieczność modyfikacji diety jeżeli chcą ją stosować wegetarianie i weganie, ponieważ zawiera produkty zwierzęce
U niektórych osób występuje konieczność przyzwyczajenia się do nowych smaków i polubienia niektórych produktów, co może być trudne
Podsumowanie zasad diety śródziemnomorskiej
Bazuj na produktach takich jak:
świeże warzywa i owoce,
chudy nabiał,
ryby,
rośliny strączkowe,
oliwa z oliwek,
chude mięso,
orzechy i nasiona,
pieczywo pełnoziarniste,
kasze i makarony
Wzbogacaj smak potraw dodatkiem świeżych ziół oraz przypraw
Jako deser spożywaj ulubione owoce
Ograniczaj dodatek soli
Spożywaj około 1,5 – 2 l płynów dziennie w postaci wody oraz naparów z ziół
Spożywaj 4- 5 posiłków dziennie w równych odstępach czasowych
Dbaj o regularną aktywność fizyczną
Śniadanie: pieczywo pełnoziarniste z pastą z sardynek, mix sałat z pomidorem, papryką, cebulą, nasionami dyni i słonecznika z dressingiem na bazie oliwy z oliwek, woda z miętą i cytryną
II śniadanie: smoothie z marchwią, pomarańczą, jogurtem i jagodami goji
Obiad: makaron pełnoziarnisty z krewetkami, pomidorkami koktajlowymi oraz świeżymi ziołami, sok owocowy świeżo wyciskany
Podwieczorek: sałatka z sezonowych owoców z orzechami
Kolacja: sałatka na ciepło z brokułów oliwek i parmezanu, herbata ziołowa
Dieta śródziemnomorska ma niewątpliwie wiele zalet które czynią ją jedną z najzdrowszych a jednocześnie zbilansowanych diet na świecie. Aby jednak dany sposób odżywiania był skuteczny powinien być dopasowany indywidualnie dla danej osoby. Doświadczony dietetyk online zawsze bierze pod uwagę takie dane jak wiek , wzrost, masę ciała czy ewentualne dolegliwości zdrowotne przy układaniu jadłospisu. Dlatego też indywidualna dieta jest nie tylko skuteczna ale i bezpieczna dla twojego zdrowia. Skorzystaj z wszystkich zalet jakie niesie ze sobą dieta online i osiągnij swój cel z pomocą dietetyka już dziś.
Bibliografia:
Cichocka A.: Dieta śródziemnomorska w profilaktyce pierwotnej choroby niedokrwiennej serca. Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2005, tom 1, nr 3, s. 30–39
Chudzińska M., Wołowiec Ł., Zukow W., Sinkiewicz W.: Dieta śródziemnomorska zalecana nie tylko w chorobach sercowo- naczyniowych. Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(6):732-746
Mizgier M., Jeszka J., Jarząbek- Bielecka G.: Rola diety śródziemnomorskiej w zapobieganiu nadwadze i otyłości oraz niektórym chorobom dieto zależnym oraz jej wpływ na długość życia. Nowiny Lekarskie, 2010; 79, 6: 451- 454
Wroniak M., Maszewska M.: Oliwa z oliwek w diecie śródziemnomorskiej. Żywność, Nauka, Technologia, Jakość, 2011, 5 (78), 26 – 36
Kontakt
Tel; 661 499 583
email : maciejkowalskitrener@gmail.com
adres ; Jana Pawła Woronicza 31
02-640 Warszawa
siłownie: Zdrofit, Qbik Loft Aparts
Nazywam się Maciej Kowalski i jestem trenerem personalnym oraz dietetykiem z Warszawy. Oferuje skuteczne odchudzanie oraz poprawę kondycji i sprawności fizycznej w atrakcyjnej cenie.